In deze podcast aflevering brengen we je helemaal bij met wat er zich in het zonnestelsel afgespeeld heeft in april 2026.
- Met de volgende onderwerpen:
- Artemis II komt veilig terug op aarde.
- Het Witte Huis komt weer met een flink gereduceerd budget voor NASA. De senaat en het congres verwerpen het onmiddellijk.
- Wetenschappers maken meteoriet na om te leren over Mercurius.
- Een geheugenchip die blijft werken op Venus.
- Uitstel voor het maanpak van Artemis.
- Chang’e 7 arriveert op lanceerbasis.
- NASA selecteert Falcon Heavy voor Rosalind Franklin Mars-rover.
- Curiosity vindt nieuwe organische stoffen. En stelt vast dat Mars relatief warm is geweest.
- Schimmels kunnen vlucht naar Mars overleven.
- Vera Rubin Observatory ontdekt 11.000 asteroïden in 1,5 maand.
- Apophis in 2029 met blote oog te zien.
- Twee ringen van Uranus hebben een andere samenstelling.
- Komeet MAPS overleeft perhelium niet, maar R3 PanSTARRS wel.
- Japan heeft plannen voor komeet sample return missie.
- 3I/ATLAS is ontstaan in een veel kouder zonnestelsel.
- Nancy Grace Roman ruimtetelescoop is vroeger klaar voor lancering.
- Instrument Voyager-1 uitgezet.
- Project Hail Mary in de bioscopen.
Beluister de podcast hier, of in je podcast app:
https://app.springcast.fm/19198/recente-ontwikkelingen-in-het-zonnestelsel-april-2026
Of lees de transcriptie:
Welkom bij de podcast Maan en Planeten, de podcast van de werkgroep Maan en Planeten. Ik ben Marcel-Jan Krijgsman en in deze aflevering bespreek ik de recente ontwikkelingen in het zonnestelsel van april 2026.
Laten we beginnen met de Artemis 2-missie. Die is succesvol geweest, kunnen we wel stellen. De crew is veilig geland en de re-entry ging goed. Het hitteschild heeft het keurig gehouden. Ik heb verder niets meer gehoord over eventuele mankementen, maar de bemanning was in ieder geval heelhuids terug op aarde op 11 april. Tijdens die missie hebben ze ook het afstandsrecord vanaf de aarde verbroken. Ze kwamen tot een afstand van 406.771 kilometer, zo’n 6.000 kilometer verder dan Apollo 13.
Iemand heeft ook gekeken naar de grootste afstand tussen twee mensen ooit. Met in het achterhoofd dat we twee ruimtestations hebben: het ISS zat aan dezelfde kant van de aarde als Artemis 2, dus dat telde niet mee. Maar het Chinese ruimtestation Tiangong zat ongeveer aan de andere kant van de aarde. Daardoor waren de bemanning van Artemis 2 en die van Tiangong de mensen die het verst van elkaar verwijderd zijn geweest in de geschiedenis.
Laten we het ook nog even hebben over de wetenschappelijke resultaten van Artemis 2. Het is natuurlijk een testmissie, bedoeld om het ruimteschip en alle systemen te testen, en dat is dus heel goed gegaan. Dat is een positief resultaat. Ze hebben daarnaast stralingstests gedaan en observaties van de maan uitgevoerd. Op NASA-podcasts en video’s wordt gezegd dat die observaties belangrijk zijn voor toekomstige Artemis-missies, maar dat kun je je afvragen, aangezien ze nooit dichter dan 6.000 kilometer langs de maan zijn gegaan. Je hebt bijvoorbeeld de Lunar Reconnaissance Orbiter, die al jarenlang beelden maakt met een resolutie van ongeveer één meter. Dat kun je vanuit een Orion-capsule niet evenaren.
Wat ze wel hebben gedaan, is kijken naar lichtflitsen op de donkere kant van de maan. Dat leverde interessante resultaten op: het lijkt erop dat er meer inslagen plaatsvinden dan eerder gedacht. Dat werd expliciet genoemd tijdens communicatie met de aarde.
Na dit succes zou je denken: daar willen we meer van. Maar het Witte Huis gaf vrij snel daarna aan dat het flink wil snijden in het budget van NASA, met name het wetenschappelijke budget. Dat zou bijna gehalveerd moeten worden. NASA-directeur Jared Isaacman moest dat verdedigen, wat hij waarschijnlijk niet van harte deed.
De Planetary Society kwam snel in actie met een zogenaamde Day of Action. Leden gingen naar de Senaat en het Congres om politici te spreken, zowel Democraten als Republikeinen. Of het daaraan lag weten we niet, maar het voorstel werd vrij snel verworpen. NASA krijgt ongeveer hetzelfde budget als vorig jaar, al betekent inflatie natuurlijk dat het in de praktijk minder waard is.
Goed, genoeg politiek. We gaan naar de wetenschap, te beginnen bij Mercurius. Wetenschappers willen beter begrijpen hoe Mercurius is ontstaan, want het is een vrij afwijkende planeet. We hebben geen meteorieten van Mercurius, maar er is wel een vergelijkbaar type: de Indar-meteoriet, die in 1891 in Azerbeidzjan viel. Dit is een zeldzaam type dat lijkt op het materiaal waaruit Mercurius is opgebouwd.
Omdat er maar één zo’n meteoriet is, willen onderzoekers die niet vernietigen in experimenten. Daarom hebben ze geprobeerd het materiaal na te bootsen in het lab. Daarbij ontdekten ze dat zwavel een grotere rol speelt dan zuurstof, wat wijst op een andere chemische opbouw dan gesteente op aarde. Eind dit jaar zal de BepiColombo-missie hopelijk meer duidelijkheid geven.
Dan naar Venus. Tot nu toe hebben landers daar nooit langer dan een paar uur overleefd vanwege de extreme omstandigheden. Onderzoekers zoeken naar manieren om dat te verbeteren. Eén aanpak is het ontwikkelen van elektronica die bestand is tegen hoge temperaturen en druk. Er is nu een chip ontwikkeld die werkt tot 700 graden Celsius, gebaseerd op materialen zoals wolfraam, hafniumoxide en grafeen.
Een andere aanpak is om helemaal niet op het oppervlak te landen, maar ballonmissies uit te voeren in de hogere atmosfeer. Daar zijn de temperaturen veel aangenamer. Er zijn zelfs concepten voor missies die jarenlang kunnen functioneren door energie op te wekken uit de atmosfeer zelf.
Op de maan zien we dat toekomstige Artemis-missies mogelijk vertraging oplopen, onder andere door problemen met ruimtepakken. Axiom werkt eraan, maar dat kan tot 2031 duren. Ondertussen gaat China door met zijn programma. De Chang’e 7-missie staat klaar en moet onder andere waterijs zoeken op de zuidpool van de maan, met behulp van een hopper die van plek naar plek kan springen.
Dan Mars. De Rosalind Franklin-rover krijgt een nieuwe kans, met een lancering op een Falcon Heavy. NASA levert daarbij ondersteuning, zoals remraketten en instrumenten. Curiosity heeft ondertussen interessante ontdekkingen gedaan, waaronder nieuwe organische moleculen, waaronder stikstofhoudende verbindingen die mogelijk voorlopers zijn van DNA en RNA.
Ook heeft Curiosity bewijs gevonden dat water in de Gale-krater in contact stond met de atmosfeer. Dat betekent dat het niet volledig bedekt was door ijs en dat de omstandigheden mogelijk gunstiger waren voor leven.
Een ander onderzoek richt zich op contaminatie: sommige schimmels blijken extreme omstandigheden te overleven, inclusief een reis naar Mars. Dat betekent dat we nog beter moeten nadenken over hoe we ruimtevaartuigen steriliseren.
Bij de asteroïden heeft de Vera Rubin Observatory in korte tijd duizenden nieuwe objecten ontdekt. Ook zijn er nieuwe inzichten in de structuur van Bennu. De asteroïde Apophis zal in 2029 opvallend helder zijn en mogelijk zichtbaar met het blote oog.
Bij Uranus zijn verschillen ontdekt in de samenstelling van ringen. En ja, de discussie over Pluto als planeet duikt weer op, maar blijft vooral een kwestie van definitie en perspectief.
Dan de kometen. Komeet C/2026 A1 Mabs heeft zijn passage langs de zon niet overleefd. Gelukkig is er nog C/2025 R3 Pan-STARRS, die mogelijk zichtbaar is. Japan werkt aan een ambitieuze missie om monsters van een komeet terug te brengen, inclusief koeling om vluchtige stoffen te behouden.
Meteorieten van Mars blijken soms besmet te raken op aarde, wat pleit voor strengere procedures. Het interstellaire object 3I/ATLAS vertoont bijzondere eigenschappen, zoals een hoge verhouding deuterium.
De Nancy Grace Roman Space Telescope is bijna klaar voor lancering. Voyager 1 verliest langzaam vermogen en er zijn opnieuw instrumenten uitgeschakeld.
Onderzoek laat zien dat middelgrote en grote missies vaak meer wetenschappelijke output opleveren dan veel kleine missies. En als kijktip: Project Hail Mary, gebaseerd op het boek van Andy Weir.
Tot slot: met behulp van AI is het nu mogelijk om transcripties van deze podcast automatisch te genereren en leesbaar te maken. Dat helpt bij vindbaarheid en toegankelijkheid.
Dat was het nieuws van deze maand. Bedankt voor het luisteren en tot de volgende keer.